Nega ayollar har doim ham kamroq ovqatlanmasligi kerak

Biz ideal qomatga erishish uchun doimiy kaloriya tanqisligi, och qoringa kardio mashqlari va qat’iy cheklovlar zarur, deb o‘ylashga odatlanib qolganmiz. Ammo tobora ko‘proq mutaxassislar buning aksini ta’kidlamoqda. Amerikalik fiziolog Steysi Simsning fikricha, ayol organizmi boshqacha ishlaydi va ba’zan aynan energiya yetishmasligi sog‘liq hamda yaxshi jismoniy holat yo‘lidagi eng katta to‘siqqa aylanadi.

Ko‘p yillar davomida vazn kamaytirish bo‘yicha tavsiyalar deyarli bir xil edi: kamroq ovqatlanish, ko‘proq harakat qilish va yog‘ni tezroq yoqish uchun och qoringa mashq qilish. Ko‘plab ayollar uchun bunday yondashuv haqiqatan ham vazn kamayishiga olib keladi. Biroq shu bilan birga energiya, sifatli uyqu, muntazam hayz sikli va sport bilan shug‘ullanish istagi ham yo‘qolishi mumkin.

Steysi Simsning ta’kidlashicha, muammo intizom yetishmasligida emas. Ayol organizmi surunkali energiya tanqisligiga odatda o‘ylanganidan ancha sezgirroq.

1. Ayol organizmi doimiy kaloriya tanqisligida yashamasligi kerak

Zamonaviy madaniyat ko‘pincha qancha kam ovqatlansa, shuncha sog‘lom bo‘ladi, degan fikrni singdiradi. Ammo doimiy energiya tanqisligi organizm uchun resurslar yetarli emasligi haqidagi signalga aylanishi mumkin.

Natijada tana energiyani tejashni boshlaydi: mashg‘ulotlardan keyingi tiklanish sekinlashadi, charchoq kuchayadi, uyqu sifati yomonlashishi, stress darajasi oshishi va hayz sikli buzilishi mumkin.

Bu vazn yo‘qotish uchun umuman kaloriya tanqisligi kerak emas, degani emas. Muhimi — me’yoridagi, nazorat qilinadigan tanqislik bilan organizm normal ishlashi uchun yetarli energiya ololmaydigan surunkali kam ovqatlanishni farqlashdir. Faol hayot tarzini olib boradigan ayollar uchun yetarli ovqatlanish hashamat emas, balki tiklanishning muhim qismidir.

2. Oqsil faqat mushaklar uchun emas

Steysi Simsning yana bir tavsiyasi — oqsilga ko‘proq e’tibor qaratish va uni kun davomida bir tekis taqsimlash. Ko‘plab ayollar oqsilning asosiy qismini faqat kechki ovqatda iste’mol qiladi, nonushta va tushlik esa deyarli oqsilsiz o‘tadi.

Bunday tartib mashg‘ulotlardan keyingi tiklanish, mushak massasini saqlash va uzoqroq to‘qlik hissini ta’minlash uchun eng yaxshi variant emas. Ayniqsa, 30 yoshdan keyin organizm mushak massasini saqlab qolish qobiliyati asta-sekin kamaygani sababli, oqsilni yetarli miqdorda iste’mol qilish yanada muhim ahamiyat kasb etadi.

Biroq oqsilga bo‘lgan ehtiyoj yosh, jismoniy faollik darajasi va insonning maqsadlariga bog‘liq. Hammaga mos keladigan yagona me’yor mavjud emas.

3. Kuchli mashg‘ulotlardan oldin och qoringa shug‘ullanmaslik

Och qoringa mashq qilish uzoq vaqt davomida yog‘ yoqishning eng samarali usullaridan biri deb hisoblangan. Ammo ayollar uchun bu masala unchalik oddiy emas.

Agar oldinda kuch mashqlari yoki yuqori intensivlikdagi yuklama bo‘lsa, energiya yetishmasligi mashg‘ulot sifatini pasaytirishi va tiklanish jarayonini sekinlashtirishi mumkin. Mashg‘ulotdan oldin uglevod va oqsilni o‘z ichiga olgan yengil tamaddi organizmga yuklamani yaxshiroq ko‘tarishga va mashg‘ulotdan keyin ko‘proq kuchni saqlab qolishga yordam beradi.

Shu bilan birga, ko‘pchilik sog‘lom insonlar uchun och qoringa yengil sayr yoki sokin badantarbiya odatda muammo tug‘dirmaydi. Hammasi mashg‘ulot turi va individual holatga bog‘liq.

Doimiy cheklovlar o‘rniga muvozanat

Steysi Simsning asosiy g‘oyasi bitta mahsulot yoki alohida parhez bilan bog‘liq emas.

Uning yondashuvi oddiy fikrga asoslanadi: ayol organizmi yetarli energiya, oqsil va tiklanish uchun vaqt olganda jismoniy yuklamalarga ancha yaxshi moslashadi. Bu, ayniqsa, muntazam sport bilan shug‘ullanadigan, ishni, oilani va yuqori stress darajasini bir vaqtda boshqarayotgan ayollar uchun muhimdir.

Qizig‘i shundaki, ba’zan yaxshi jismoniy holat sari yo‘l navbatdagi cheklovdan emas, balki oddiy savoldan boshlanadi: «Men organizmimga haqiqatan ham yetarli darajada g‘amxo‘rlik qilyapmanmi?»

Chunki sog‘liq — bu kim kamroq ovqat yeyishi bo‘yicha musobaqa emas. Ba’zan eng yaxshi natijalar organizm omon qolish uchun kurashishni to‘xtatib, normal ishlashi uchun zarur bo‘lgan barcha resurslarni olgandagina paydo bo‘ladi.