London Art Week: Frieze, £31,56 millionlik Kandinskiy va Anish Kapurning qaytishi

Har bir ishtiyoqning o‘z makoni bo‘lishi kerak. Bu mavsumda esa san’at olami ixtiyoriga butun bir shahar berildi.

Frieze: Londonning yangi Fashion Week’i va £5 millionlik natyurmort

Moda va san’at allaqachon bir tilda so‘zlashadi. Chanel, Louis Vuitton, Dior va boshqa yirik moda uylari rassomlarni hamkorlikka taklif etib yoki kolleksiyalarida ularning merosiga murojaat qilib, bu muloqotni izchil davom ettirib keladi. Frieze’da esa yo‘nalish o‘zgaradi: san’at yarmarkasining o‘zi moda bilan ochiq suhbat maydoniga aylanadi.

Mehmonlarning obrazlari ko‘rgazmaga o‘ziga xos dunyoviy ruh bag‘ishlaydi, ba’zan hatto asarlar bilan e’tibor uchun raqobatlashadi. Galereyalar orasidagi yo‘laklar yangi street style makonini eslatadi: libos va aksessuarlar didni hamda shaxsiyatni namoyon etishning yana bir usuliga aylanadi.

Tashkilotchilar ma’lumotiga ko‘ra, bu yil Frieze London va Frieze Masters mehmonlari orasida Tilda Suinton, Dris van Noten, Raf Simons, Byanka Jagger, Endryu Garfild, Pedro Paskal, Deniyel Kreyg va Grem Norton bor edi. San’at, moda va kino vakillarining bir joyda uchrashishi tadbirning madaniy auditoriyasini kengaytiradi.

Bu muloqot aniq hamkorliklarda ham ko‘rinadi. Stone Island Frieze Focus seksiyasida yosh galereyalarni qo‘llab-quvvatlaydi, Dunhill Frieze Masters Talks suhbatlarini tashkil etadi, Jonatan Anderson esa Frieze Week munosabati bilan Pimlikodagi do‘konida ko‘rgazma uyushtirdi.

Yarmarkalarning xalqaro ko‘lami ham dasturga mos: Frieze London va Frieze Masters birgalikda olti qit’aning 48 mamlakat va hududidan qariyb 300 galereyani jamladi.

Bu geografiya savdolarda ham aks etdi. Frieze Masters’da Loft Art Gallery marokashlik modernist Mohamed Melehining 1967-yilda yaratilgan Untitled asari €180 000 ga sotilganini ma’lum qildi. Hauser & Wirth taqdim etgan Yan Breygel Kattaning gulli natyurmortini xususiy kolleksioner taxminan £5 millionga xarid qildi. David Zwirner va Victoria Miro namoyish etgan Elis Nilning uchta kartinasi esa jami $5 millionga sotildi.

Christie’s: £31,56 millionlik Kandinskiy uchun olti daqiqalik intellektual adrenalin

14-oktabr kuni Vasiliy Kandinskiyning Das bunte Leben (La vie mélangée) asari Christie’s’ning Londondagi kechki savdolarida eng qimmat lot bo‘ldi. Qariyb olti daqiqa davom etgan raqobatdan so‘ng 1907-yilda yaratilgan kartina xaridor komissiyasi bilan birga £31 560 000 ga sotildi. Christie’s’ning XX va XXI asr san’ati yo‘nalishi raisi o‘rinbosari Kit Gillning ta’kidlashicha, bu Londondagi oktabr auksion mavsumining so‘nggi besh yildagi eng qimmat lotidir.

1907-yilda Parijda yaratilgan Das bunte Leben (La vie mélangée) Kandinskiyning abstraksiyaga olib borgan ijodiy yo‘lida alohida o‘rin tutadi. Christie’s press-relizida san’atshunos Hans K. Ryotelning fikri keltiriladi: ikonografiya nuqtayi nazaridan bu Kandinskiyning eng muhim kartinalaridan biridir. Qiyofalar hali tanish, ammo rang mustaqil ifoda kuchiga ega bo‘la boshlagan. Oshiqlar, ona va bola, sayohatchilar, bayramlar, to‘qnashuvlar va dafn marosimi inson hayotining keng manzarasini yaratadi.

Insoniy hikoyalarning bunday zichligi Bosx olamini zamonaviy talqinda eslatishi mumkin. Har bir lavha alohida sahna sifatida diqqatni tortadi va ayni paytda katta olamning bir qismi bo‘lib qoladi. Folklor motivlari fransuz fovizmiga yaqin rang ifodasi bilan uyg‘unlashadi. Bu yerda Kandinskiyning keyinchalik voqelikni aynan tasvirlashdan erkinlashishi allaqachon seziladi.

Das bunte Leben (La vie mélangée) asarining tarixiy ahamiyati auksion natijasidan ancha keng. Uning bugungi savdolargacha bo‘lgan yo‘li qariyb bir asrni qamrab oladi. 1927-yil noyabrda kartinani amsterdamlik kolleksionerlar Emanuel Albert Levenshteyn va uning rafiqasi Hedvig Levenshteyn Veyerman sotib olgan. Niderlandiya bosib olinganidan keyin, 1940-yil oktabrda, asar auksionda sotilgan, ammo tadqiqotchilar bu savdoning barcha tafsilotlarini tiklay olmagan. Kartina o‘nlab yillar Myunxendagi Lenbachhaus’da namoyish etildi. Christie’s ma’lumotiga ko‘ra, Germaniya restitutsiya komissiyasi tavsiyasidan so‘ng 2023-yil iyunda merosxo‘rlarga qaytarildi.

Durdonaning ommaga ma’lum tarixiga parallel ravishda oilaning yo‘qotish va izlanish hikoyasi davom etgan. Robert Levenshteynning qizi Francheska Devis The Guardian’ga bergan intervyusida uni butun dunyoga tegishli xazina deb atagan.

PAD: san’at sifatida kolleksiya qilinadigan dizayn

PAD’dagi eng qiziq tajribalar material bilan bog‘liq. Jun haykaltaroshlik hajmiga ega bo‘ladi, charm go‘yo oqayotgandek tuyuladi, toshning odatiy og‘irligi va chinnining zichligi esa kutilmagan plastika bilan almashadi. maison parisienne’da Héléna Guy Lhomme Parfenondagi Selena otidan ilhomlangan, taralgan jundan ishlangan haykalni taqdim etdi. Galerie Boketto’da esa Thibault Philip yaratgan, nozik atirgul barglarini eslatuvchi chiroq quritilgan cho‘chqa ichagidan tayyorlangani bilan hayrat uyg‘otdi.

Bu mavsumdagi PAD’ning yana bir afzalligi — odatda san’at bozorini ichidan bilishni va galereyalarga alohida murojaat qilishni talab etadigan asarlarni bir joyda ko‘rish imkoniyati. Opera Gallery va Galerie von Vertes kabi xususiy galereyalar ishtirokida Mark Shagal, Pablo Pikasso, Endi Uorhol, Tom Vesselmanning hamda Aleksandr Kolderning asarlari umumiy ko‘rgazma yo‘nalishining bir qismiga aylandi.

Dizaynning kolleksion ahamiyati haqida gap ketganda, bu mavsumda PAD hakamlar hay’ati taqdirlagan ikki buyum alohida e’tiborga loyiq.

Tarixiy dizayn mukofoti Meubles et Lumières galereyasiga Flemming Aggerning 1967-yilda yaratilgan Kronen divani uchun topshirildi. Tojni eslatuvchi bu haykaltaroshona divan yumshoq qoplamali, shisha tolali asosga ega to‘rtta moduldan iborat. PAD ma’lumotiga ko‘ra, uning ikki nusxasi mavjud.

Zamonaviy dizayn mukofotini Jousse Entreprise galereyasi Mark Nyusonning taxminan 2006-yilda yaratilgan Chop Top Table stoli uchun oldi. Sayqallangan va laklangan alyuminiy shisha bilan birlashadi, konstruksiyaning aniqligi esa buyumga mustaqil haykalning ifoda kuchini beradi.

Anish Kapur: hayrat va xavotir oralig‘ida

Frieze Week bilan birga London mavsumining yana bir bobi yakunlandi: 18-oktabrda Hayward Gallery’dagi Anish Kapur ko‘rgazmasi yopildi. Rassom 1998-yildagi yirik ekspozitsiyasidan 28 yil o‘tib bu yerga qaytdi va binoni makon haqidagi odatiy tasavvurlarimizni o‘zgartiradigan asarlar bilan to‘ldirdi.

To‘yingan qizil rang, ko‘zgudagi buzilgan akslar va monumental shakllar tomoshabinni o‘z idrokini o‘rganishga chorlaydi. Ularning yonida masofani saqlash qiyin: asarni aylanib o‘tish, yaqinlashish, boshni ko‘tarish va uning o‘lchamlarini o‘z tanangiz bilan qayta solishtirishga to‘g‘ri keladi.

2022-yilda yaratilgan Mount Moriah at the Gate of the Ghetto alohida o‘rin tutadi. Ulkan teskari tog‘ tomoshabin tepasida osilib, Bibliya syujetini deyarli jismonan seziladigan taranglikka aylantiradi. Asar nomi Moriyo tog‘iga ishora qiladi: Ibtido kitobiga ko‘ra, Ibrohim o‘g‘li Is’hoqni qurbon qilishga hozirlanganida farishta uning qo‘lini to‘xtatgan.

Endi London diqqatni Parijga uzatadi: san’at yo‘nalishining navbatdagi manzili Art Basel bo‘ladi. Keyin esa mavsumning eng kutilayotgan debyutlaridan biri — Abu-Dabidagi ilk Frieze yarmarkasi Yaqin Sharqda uning yangi bobini ochadi.